Het is geen werk, het is je vak!

Ik wil dat mijn leerkrachten zelf hun verantwoordelijkheid nemen voor het onderwijsaanbod.
Ik wil dat ze kritisch kijken naar de leerdoelen en -lijnen en daarvan afwijken wanneer nodig.
Ik wil dat ze de onderwijsbehoeften van hun kinderen scherp op het netvlies hebben en daarnaar handelen.
Ik wil dat ze kritisch en met zelfreflectie hun eigen gedrag bekijken en dagelijks hun leerkrachthandelen verbeteren om beter aan te sluiten bij de onderwijsbehoefte van de kinderen.

Met andere woorden, ik verwacht veel van de professionals binnen de school; veel reflectieve vaardigheden en een hoog kennisniveau.

Is dit een utopie?

Wel als ik de leerkrachten blijf behandelen als productiemedewerkers in plaats van de kenniswerkers die ze eigenlijk zijn. Er zijn weinig werkomstandigheden zo demotiverend als een omgeving waarin je, ambitieuze en gemotiveerde professional zijnde, niet de kans krijgt om je vak serieus uit te oefenen. Toch is dat wat we vaak doen.
We proppen de hele werkweek van de leerkrachten vol met uitvoerende taken. (Beredeneerd) afwijken van het vastgestelde productieproces wordt zelden gewaardeerd.
Als we van de leerkrachten vragen dat ze op een kwalitatieve en reflectieve manier met hun eigen leerkrachthandelen aan de slag gaan dan moeten we daar wel de gelegenheid voor geven. Alleen dan kunnen ze het onderwijs elke dag een stukje beter maken.
Kwaliteit vraagt tijd; wanneer je alle werkzaamheden snel even tussen twee overleggen moet uitvoeren gaat dat niet lukken. Wanneer je de lesevaluatie al kopiërend met een boterham in je mond staat te bedenken, krijg je niet het optimale resultaat.
Eigenlijk zorgen de dagelijkse werkomstandigheden waarin we de leerkrachten vragen te presteren ervoor dat de gewenste prestatie wel heel moeilijk te halen is.

Congruentiemodel en motivatie

Het belang van de context waarin mensen (kenniswerkers) werkzaam zijn is eigenlijk nog het meest praktisch verwoord door Saskia Dirkse en Angela Talen*. In hun congruentiemodel  spreken zij over het belang van een congruente context. Ze geven tips om na te gaan in hoeverre de context passend is bij de gewenste prestatie van de medewerkers. Praktisch toepasbaar en eigenlijk een must voor iedere schooldirecteur om eens met die bril naar zijn of haar eigen organisatie te kijken.

Puur en alleen al het feit dat je als leerkracht expliciet tijd en ruimte krijgt om daadwerkelijk met je vak bezig te zijn betekent heel veel. Beter worden in dat wat je doet in plaats van alleen ‘je werk’ uit te voeren. In de eerste plaats betekent het veel voor de motivatie.
Wanneer we leerkrachten aanspreken op het niveau dat we van ze mogen verwachten, namelijk het niveau van hoogopgeleide kenniswerkers, moeten we ook niet gek opkijken als ze zich als dusdanig gaan gedragen.
De motivatie van kenniswerkers zit hem vaak niet in geld of ‘makkelijk’ werk; maar juist in de erkenning van hun vakmanschap en de ruimte en vrijheid om dat vak uit te oefenen.

Is het een Utopie? Nee! Alleen moet ik als directeur hetzelfde vakmanschap laten zien dat ik ook van de leerkrachten vraag. Dagelijks terugkijken of ik mijn leerkrachten de mogelijkheid heb geboden om echt met hun vak bezig te zijn en waar nodig mijn eigen handelen aanpassen om dat wel te realiseren.

Daniel Pink – Drive (animated by RSA – YouTube)

* (Dirkse en Talen (2013) Het kleine boek voor grote verandering, Academic Service, BIM Media)
Delen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *